Jaka jest różnica między „recyklingiem“ a „nadającym“ się do recyklingu?
Każdego roku miliony ton opakowań nadających się do recyklingu trafiają na wysypiska śmieci, do środowiska naturalnego i oceanów. Mogłyby one zostać zebrane i przetworzone na nowe produkty, ale tak się nie dzieje.
Każdego roku miliony ton opakowań nadających się do recyklingu trafiają na wysypiska śmieci, do środowiska naturalnego i oceanów. Mogłyby one zostać zebrane i przetworzone na nowe produkty, ale tak się nie dzieje.
Niezależnie od tego, czy przeszkodą jest brak możliwości zbierania materiałów od konsumentów końcowych, czy brak odpowiedniej infrastruktury umożliwiającej ich recykling, te odpady często "nadają się do recyklingu" tylko z nazwy, choć w rzeczywistości wcale takie nie są.
Firmy, które kupują opakowania, rozumieją rosnący problem zarządzania odpadami i potrzebę recyklingu większej ilości odpadów opakowaniowych. Dyrektywa UE w sprawie odpadów opakowaniowych zmieniona w 2018 r. wzmocniła zasadę rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Producenci i użytkownicy opakowań mogą wkrótce zostać pociągnięci do fizycznej lub finansowej odpowiedzialności za utylizację odpadów. Wybór opakowań będzie miał coraz większy wpływ na koszty produkcji, produktywność i PR.
Antalis we współpracy z IFOP przeprowadził w 2021 roku ankietę wśród klientów biznesowych we Francji, Danii i Wielkiej Brytanii, która wykazała, że przyjazność dla środowiska jest obecnie równie ważnym elementem przy podejmowaniu decyzji zakupowych, jak funkcjonalność opakowania. Konkurencyjność cenowa pozostała najważniejszym czynnikiem przy podejmowaniu decyzji o zakupie, ale 62% ankietowanych stwierdziło, że "zdecydowanie" lub "prawdopodobnie" zapłaciłoby więcej za przyjazne dla środowiska produkty opakowaniowe.
Przyjrzyjmy się definicji pojęć
Zrozumienie terminów "nadający się do recyklingu" i "poddany recyklingowi" jest wyzwaniem dla firm i konsumentów, którzy chcą przyjąć bardziej przyjazne dla środowiska praktyki.
Opakowania teoretycznie nadają się do recyklingu, jeśli można je zbierać, przetwarzać i ponownie wykorzystywać w postaci surowców lub nowych produktów. Faktycznie nadają się do recyklingu, jeśli te elementy naprawdę mają miejsce w kraju, w którym opakowanie jest używane. Innymi słowy, możliwość skutecznego recyklingu zależy nie tylko od danego opakowania, ale także od tego, czy istnieje infrastruktura umożliwiająca zbieranie, sortowanie i recykling materiału.
Na przykład butelki na napoje gazowane wykonane z politereftalanu etylenu (PET) mogą być i są poddawane recyklingowi w większości krajów strefy euro. Inne tworzywa termoplastyczne o wysokim wskaźniku recyklingu to polietylen o wysokiej gęstości (HDPE), wykorzystywany do produkcji butelek na szampony, pojemników na chemikalia i dzbanków na mleko, oraz polipropylen (PP), często stosowany w foliach i pojemnikach do pakowania żywności.
Tworzywa sztuczne wykonane z polistyrenu (PS), takie jak kubki styropianowe, polichlorek winylu (PVC) i polietylen o niskiej gęstości (LDPE), mają właściwości chemiczne i/lub fizyczne, które powodują, że otrzymują niższe wskaźniki recyklingu.
Opakowania papierowe zasadniczo można poddać recyklingowi, jednak brak odpowiednich do tego zakładów sprawia, że w niektórych krajach nie nadają się one do recyklingu.
Z drugiej strony, opakowanie z recyklingu opisuje skład opakowania pod względem ilości zawartego w nim materiału pochodzącego z recyklingu. Opakowanie wykonane ze zrecyklowanego materiału często samo nadaje się do recyklingu, choć nie zawsze. Większe wykorzystanie zrecyklowanych materiałów zmniejsza potrzebę produkcji nowych produktów i zachęca do bardziej efektywnego ogólnego recyklingu opakowań. Obecnie w strefie euro obowiązkowe jest informowanie konsumentów o proporcji materiałów pochodzących z recyklingu użytych w opakowaniach.
Ustawa AGEC (ustawa przeciwko marnotrawstwu i na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym), przyjęta we Francji w ubiegłym roku, nakłada na przedsiębiorstwa nowe obowiązki w zakresie dostarczania informacji na temat ekologicznych właściwości ich produktów i opakowań. Obejmuje to informację, czy nadają się one do recyklingu, kompostowania lub naprawy. Jeśli opakowanie zawiera materiał pochodzący z recyklingu lub materiał odnawialny, należy ujawnić proporcję tego materiału w opakowaniu. Informacje na temat rodzaju materiału pochodzącego z recyklingu - takiego jak PET z recyklingu - lub materiału odnawialnego, takiego jak biopochodne tworzywa sztuczne - muszą być również łatwo dostępne dla konsumentów.
Duże firmy reagują. Na przykład francuski producent żywności, Bonduelle Group, wykorzystuje średnio 50% materiałów pochodzących z recyklingu w swoich opakowaniach w Europie i planuje nadal zwiększać ten procent. Coca Cola używa obecnie plastikowych butelek wykonanych w 100% z PET pochodzącego z recyklingu w Holandii, Norwegii i Szwecji, a do 2023 r. zamierza wykorzystywać co najmniej 50% PET we wszystkich swoich butelkach w Europie Zachodniej.
Warto rozumieć symbole
Wstęga Mobiusa, zielone kropki, niebieskie anioły, nordyckie łabędzie. Szeroka gama symboli i etykiet używanych w strefie euro do przekazywania informacji środowiskowych o produktach opakowaniowych może być myląca. Niektóre odnoszą się do składu opakowania, inne do możliwości jego recyklingu, a jeszcze inne do praktyk środowiskowych producenta. Dezorientacja konsumentów jest główną przyczyną zanieczyszczenia strumieni recyklingu w procesie zbiórki, co powoduje, że więcej materiałów nadających się do recyklingu jest spalanych lub trafia na wysypiska śmieci.
Oto trzy główne kategorie najczęściej używanych symboli:
1. Opakowania z recyklingu
Symbole PEFC/FSC znajdują się na produktach drewnopochodnych, takich jak papier i tektura. Symbole te, stworzone przez niezależne organizacje ekologiczne, poświadczają, że materiał został pozyskany z lasów zarządzanych w sposób zrównoważony.
PP, PS, PETE... to numery powiązane ze skrótem wskazującym rodzaj materiału użytego do produkcji opakowania. Ta klasyfikacja użytych materiałów została wdrożona w celu ułatwienia zbiórki i właściwego przetwarzania (recyklingu, odzysku) przez profesjonalistów zajmujących się odpadami. W praktyce logo to jest mylące dla konsumentów, którzy mylą je ze wstęgą Möbiusa, interpretując je jako informację o możliwości recyklingu.
2. Opakowanie nadające się do recyklingu
Wstęga Möbiusa to najczęściej używany symbol środowiskowy wskazujący, że produkt lub opakowanie potencjalnie nadaje się do recyklingu. Wstęga Möbiusa z wartością procentową w środku wskazuje, ile materiału pochodzącego z recyklingu zostało użyte do produkcji danej rzeczy.
3. Normy i etykiety
Oznakowanie ekologiczne UE ma na celu umożliwienie konsumentom identyfikacji bardziej przyjaznych dla środowiska i zdrowszych produktów. Oznakowanie promuje gospodarkę o obiegu zamkniętym, zachęcając producentów do generowania mniejszej ilości odpadów i CO2 podczas procesu produkcyjnego.
ISO 14001 to międzynarodowa norma skierowana do każdego rodzaju organizacji (biznesowych, stowarzyszeń, służb publicznych itp.), które chcą ustanowić system produkcji, zarządzania i działania, wpisujący się w dynamiczną perspektywę kontrolowania wpływu na środowisko. Warunki jej stosowania (zaktualizowane w 2015 r.) mogą być sprawdzane i certyfikowane przez zatwierdzoną organizację.
Jaka jest przyszłość opakowań z recyklingu?
Parlament Europejski przyjął bardzo ambitne podejście w kwestii odpadów opakowaniowych. W 2018 r. wyznaczył cele w zakresie recyklingu opakowań z tworzyw sztucznych, papieru i tektury, a także metali i szkła, które są znacznie wyższe niż obecne wskaźniki recyklingu. Przykładowo, odsetek opakowań z tworzyw sztucznych poddanych recyklingowi w 2018 r. wyniósł 32,5%, a Parlament Europejski wyznaczył cel 55% dla krajów UE do 2030 roku. Co więcej, oczekuje, że kraje członkowskie opracują systemy i programy, pomagające osiągnąć te cele do końca 2024 roku.
Oznacza to, że firmy będą musiały głębiej rozważyć kryteria środowiskowe i możliwość recyklingu przy podejmowaniu decyzji dotyczących opakowań.
Źródło:
IFOP, 2021, Environmental survey
https://www.coca-cola.com/fr/fr/sustainability/recyclage
Sustainability, Engaging Consumers to Reduce and Recycle
Webpackaging, 2019, What is the difference between Recycled and Recyclable packaging?
Ecosistant, New EU packaging regulation PPWR: what does it mean for e-commerce?
MacFarlane Packaging, 2020, What’s the difference between recyclable, biodegradable and compostable packaging?
MACTAC, Industry Terms
